به یادبود شادروان دکتر ذبیح قربان

نوشته دکتر فرهنگ مهر

 

 

افســانه حیــات دو روزی نبــــود بیـش

آنهم کلیــم بـــا تو بگوید چـسان گذشت

یکروز صرف بستن دل شد به این و آن

روز دگر به کندن دل زین و آن گذشت

به باور من امر " هستی و نیستی " افسانه دو روزه نیست. راز زندگی " راز شدن است " نه " راز بودن ". رازی است که با پویایی کاینات بستگی دارد.

به باور من انسانها به عنوان همکاران آفریننده آمده اند تا در خدمت بشریت و پیشرفت جهان با او همکاری کنند و به جایی رسند که جز" خدا " نبینند و در آن هنگام است که به گفته سعدی" هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق "

من با " فریدون مشیری " همداستانم که می گوید:

چرا آغوش گرم مرگ را افسانه می دانید

بـهـشــت جاودان آنجاست

جهان آنجا و جان آنجاست

گران خواب ابد، در بستر گلبوی مرگ مهربان آنجاست

دکتر ذبیح قربان بنیانگزار دانشگاه شیراز در تاریخ 23 جون پس از یک زندگی دراز و پربار به ابدیت پیوست و جاودانی شد.

در پایه گزاری دانشگاه شیراز ، نام او با نام حاج محمد نمازی همراه است. در سال 1326 (1947 میلادی) هنگامی که در آمریکا سرگرم مطالعه در نظام آموزشی بود به دعوت حاج محمد نمازی در واشنگتن بدیدار او رفت و در آنجا بود که از اشتیاق نامبرده به تاسیس بیمارستانی مجهز و لوله کشی و آبرسانی در شیراز مطلع شد. در مراجعت به ایران به دیدار دکتر منوچهر اقبال وزیر وقت فرهنگ و آموزش عالی رفت ، نظرات شادروان محمد نمازی و خودش درباره تاسیس دانشگاه شیراز [را با وی] در میان گذاشت. در نتیجه به همت دکتر اقبال در خرداد 1328 قانون گسترش آموزش پزشکی و دانشگاههای کشور به تصویب مجلس رسید.

در مهرماه 1328 کلنگ ساختمان دانشکده پزشکی شیراز در زمین اهدایی " عبد الحسین دهقان " به زمین زده شد و در سال 1331 دانشکده با 54 دانشجو آغاز به کار کرد. در سال 1332 با تاسیس دو دانشکده ادبیات و کشاورزی دانشگاه شیراز رسمیت یافت.

در سال 1338 شاه ضمن یک سفر رسمی به آمریکا ، با Richard Nixon معاون رییس جمهور و Dean Rusk رییس وقت Ford Foundation درباره تاسیس دانشگاه ممتازی در ایران بر اساس بهترین دانشگاههای آمریکا مذاکره کرد.

شاه پس از مراجعت دکتر قربان را احضار و مامور کرد و به آمریکا رفته مذاکرات او را با کمک سفیر ایران دنبال کند. در نتیجه ماموریت تشکیل چنین دانشگاهی به Gaylord Harwell رییس دانشگاه پنسیلوانیا واگذار شد و هم او بود که پیشنهاد کرد نام دانشگاه شیراز به دانشگاه "پهلوی" تغییر یابد . به این ترتیب دانشگاه پهلوی در سال 1341 (1962 میلادی) بوجود آمد.

بیمارستان نمازی در سال 1343 به دانشگاه پهلوی واگذار شد و نقش ساختمان دانشگاه جدید پهلوی در سال 1339 به آرشیتکت معروف ژاپنی Minoro Yamasaki که نقشه دو آسمان خراش معروف نیویورک را که در 11 سپتامبر به وسیله تروریستها ویران شد ، کشیده بود واگذار شد.

دکتر قربان از سال 1962 تا 1967 قربانی مبارزات سیاسی که مطلقا دستی در آنها نداشت قرار گرفت و از همه سمتهای دانشگاهی برکنار شد و بعدا اموال او هم در 1979 مصادره شد. در زمانی که ریاست دانشگاه را داشتم دو بار کوشش کردم با اعطای دکترای افتخاری و نامگزاری یکی از تالارهای کتابخانه جدید دانشکده پزشکی به نام دکتر قربان تا حدی از خدمات ارزشمند او به دانشگاه شیراز (پهلوی) قدردانی شود. ولی متاسفانه باز مخالفان سیاسی او در هیئت امنا با این پیشنهادات مخالفت کردند.

امیدوارم در آینده با نصب مجسمه او و یا نامگذاری یکی از ساختمانهای دانشگاه شیراز به نام دکتر ذبیح قربان خدمات او را ارج نهند. او پزشکی برجسته و مدیری مدبر بود. دکتر قربان برای کسانی که او را می شناختند و برای شاگردان او همیشه زنده است.

جان که از عالم علوی است یقین می دانم

رخت خود باز بر آنم کــه همانجـــا فکنم

بیایید با هم، هم صدا شویم و روان دکتر ذبیح قربان را که در این جمع حاضر است مخاطب قرار دهیم

به مقام خــاک بودی

سفر نهــان نمودی

چو به آدمی رسیدی

هله تا به این نپایی